{"id":53716,"date":"2020-08-18T07:27:11","date_gmt":"2020-08-18T05:27:11","guid":{"rendered":"http:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=53716"},"modified":"2020-08-18T14:25:25","modified_gmt":"2020-08-18T12:25:25","slug":"bronislaw-knothe-posel-z-zaglebia-dabrowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=53716","title":{"rendered":"Bronis\u0142aw Knothe – pose\u0142 z Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Okres PRL-u wymaza\u0142 ze zbiorowej pami\u0119ci wiele zas\u0142u\u017conych dla Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego<\/span> nazwisk.<\/strong> By\u0142o to zwi\u0105zane z ich przedwojenn\u0105 orientacj\u0105 polityczn\u0105, identyfikowan\u0105 z szeroko poj\u0119tym obozem narodowym. Przyczyni\u0142o si\u0119 to wydatnie do rozpowszechnienia i utrwalenia mitu Czerwonego Zag\u0142\u0119bia, jak\u017ce krzywdz\u0105cego dla przesz\u0142o\u015bci tej cz\u0119\u015bci Zachodniej Ma\u0142opolski.<\/strong> Prowadzone przez autora niniejszego artyku\u0142u badania stanowi\u0105 pr\u00f3b\u0119 rekonstrukcji dziej\u00f3w centroprawicy w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim<\/span>. Jedn\u0105 ze sztandarowych postaci tego ruchu w pierwszych latach niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142 Bronis\u0142aw Knothe.<\/strong><\/span><\/p>\n

Bronis\u0142aw Knothe<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 23 kwietnia 1881 roku<\/strong> w Wilkowej, jako drugi syn Aleksandra i Aleksandry z Malczewskich. Rodzina Knothe po jego przyj\u015bciu na \u015bwiat zamieszka\u0142a w Ruszczy, kt\u00f3r\u0105 administrowa\u0142 Aleksander. Obaj bracia \u2013 Stanis\u0142aw (p\u00f3\u017aniejszy przemys\u0142owiec i filantrop zwi\u0105zany z Zag\u0142\u0119biem D\u0105browskim) i Bronis\u0142aw, wyrastali od najm\u0142odszych lat w niezwykle patriotycznej atmosferze. Okres dzieci\u0144stwa up\u0142yn\u0105\u0142 przysz\u0142emu pos\u0142owi pod znakiem nauki \u2013 najbardziej fascynowa\u0142 si\u0119 w tym czasie histori\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci postaci\u0105 Tadeusza Ko\u015bciuszki. Znacz\u0105cy wp\u0142yw na ukszta\u0142towanie m\u0142odego ch\u0142opca mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c jego stryj Apolinary \u2013 profesor seminarium duchownego w Sandomierzu. Ten wielce zas\u0142u\u017cony duszpasterz s\u0142yn\u0105\u0142 ze swoich zdolno\u015bci oratorskich, posiada\u0142 szerok\u0105 wiedz\u0119 oraz publikowa\u0142 liczne artyku\u0142y i wiersze. Z biegiem lat okaza\u0142o si\u0119, \u017ce cechy te odziedziczy\u0142 tak\u017ce Bronis\u0142aw. Co wi\u0119cej, podobnie jak sw\u00f3j stryj zosta\u0142 nauczycielem.<\/span><\/p>\n

W 1891 roku m\u0142ody Bronis\u0142aw przyst\u0105pi\u0142 do egzaminu wst\u0119pnego do progimnazjum w Sandomierzu. Uko\u0144czy\u0142 je w roku 1897 z wynikami do\u015b\u0107 s\u0142abymi. Lata sp\u0119dzone w tej plac\u00f3wce o\u015bwiatowej opisa\u0142 w jednym ze swoich pami\u0119tnik\u00f3w, w kt\u00f3rym zamie\u015bci\u0142 m. in. charakterystyk\u0119 profesor\u00f3w, stancji czy cho\u0107by sposob\u00f3w wymierzania kar. Wykszta\u0142cenie \u015brednie uzyska\u0142 za\u015b w M\u0119skim Gimnazjum w Radomiu (\u015bwiadectwo maturalne otrzyma\u0142 20 czerwca 1902 roku).<\/span><\/p>\n

Po uko\u0144czeniu gimnazjum Bronis\u0142aw zdecydowa\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego,<\/strong> kt\u00f3re kontynuowa\u0142 od 1903 roku na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. W ramach tego Wydzia\u0142u studiowa\u0142 j\u0119zykoznawstwo polskie, pedagogik\u0119 i filozofi\u0119. Lata studi\u00f3w by\u0142y dla Bronis\u0142awa czasem pracy spo\u0142ecznej. Przysz\u0142y pedagog zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 wtedy w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Polskiej Macierzy Szkolnej<\/strong> (PMS<\/strong>). Wtedy te\u017c postawi\u0142 swoje pierwsze kroki na polu dzia\u0142alno\u015bci odczytowej, z kt\u00f3rej to w kolejnych latach b\u0119dzie s\u0142yn\u0105\u0142.<\/span><\/p>\n

Patent nauczycielski z j\u0119zyka polskiego B. Knothe uzyska\u0142 na Uniwersytecie Warszawskim w roku 1908. <\/strong>Bezpo\u015brednio po tym egzaminie podj\u0105\u0142 prac\u0119 pedagogiczn\u0105 w Skierniewicach. W tym czasie by\u0142 cz\u0142onkiem ,,Towarzystwa opieki nad zabytkami przesz\u0142o\u015bci\u2019\u2019, w ramach kt\u00f3rego to wyg\u0142asza\u0142 liczne odczyty. W 1914 Bronis\u0142aw opu\u015bci\u0142 Skierniewice i podj\u0105\u0142 prac\u0119 w charakterze nauczyciela-wychowawcy w Szkole Zgromadzenia Kupc\u00f3w<\/strong> miasta \u0141odzi. Do pracy tej nie m\u00f3g\u0142 jednak stawi\u0107 si\u0119 od razu z uwagi na zamieszanie spowodowane wybuchem wojny. \"\"<\/a>To wtedy pozna\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 \u2013 Mari\u0119, nauczycielk\u0119 j\u0119zyka niemieckiego. Oboje musieli obdarzy\u0107 siebie wielkim uczuciem, gdy\u017c ju\u017c 16 wrze\u015bnia wzi\u0119li \u015blub w Pacanowie.<\/span><\/p>\n

Lata wielkiej wojny<\/strong> up\u0142yn\u0119\u0142y nowo\u017ce\u0144com pod znakiem trudnej sytuacji materialnej. W szkole Zgromadzenia Bronis\u0142aw<\/strong> pracowa\u0142 do ko\u0144ca roku szkolnego 1916\/1917, po czym na rok obj\u0105\u0142 posad\u0119 dyrektora Gimnazjum im. Zimowskiego w \u0141odzi. Czas sp\u0119dzony w \u0141odzi by\u0142 dla niego okresem wyt\u0119\u017conej pracy o\u015bwiatowej, spo\u0142ecznej i politycznej. Prowadzi\u0142 m. in.: wyk\u0142ady z literatury polskiej w ramach tzw. ,,klas dodatkowych\u2019\u2019, wyk\u0142ady na Kursach Polonistycznych, w ramach Kurs\u00f3w Handlowych zaj\u0119cia z literatury polskiej XIX wieku a z historii Polski na Wy\u017cszych Kursach Naukowych.<\/strong> Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w prac\u0119 Uniwersytetu Ludowego, dzia\u0142a\u0142 w strukturach Stowarzyszenia Nauczycieli Chrze\u015bcijan oraz Towarzystwa bada\u0144 nad dzie\u0107mi. Z ramienia Komitetu Obywatelskiego miasta \u0141odzi pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wizytatora szk\u00f3\u0142 powszechnych. Po reaktywacji PMS, Knothe<\/strong> by\u0142 wybierany regularnie na cz\u0142onka jej zarz\u0105du \u2013 przez kr\u00f3tki czas by\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem jej \u0142\u00f3dzkiego ko\u0142a. Po uruchomieniu przez ni\u0105 jednorocznych kurs\u00f3w nauczycielskich zosta\u0142 ich kierownikiem. Profesor Knothe<\/strong> wszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c w sk\u0142ad \u0142\u00f3dzkich struktur Rady Opieku\u0144czej. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Knothe<\/strong> wyst\u0119powa\u0142 wielokrotnie z odczytami, w kt\u00f3rych porusza\u0142 szeroki zakres zagadnie\u0144 \u2013 krajoznawstwo, literatur\u0119 oraz sprawy spo\u0142eczno-polityczne. W trakcie swojego pobytu w \u0141odzi publikowa\u0142 na \u0142amach ,,Kuriera \u0142\u00f3dzkiego\u2019\u2019. Wypadaj\u0105ca w tamtym czasie rocznica 100-lecia od \u015bmierci naczelnika Ko\u015bciuszki, by\u0142a okazj\u0105 dla Knothego do publikacji ksi\u0105\u017cki jemu po\u015bwi\u0119conej. Nak\u0142adem miejscowej drukarni ukaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kolejna jego praca pt. ,,O ojczy\u017anie i tobie gdy macie by\u0107 wolni\u2019\u2019, w kt\u00f3rej podni\u00f3s\u0142 kwesti\u0119 patriotyzmu i postawy obywatelskiej. \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a dla niego miastem, w kt\u00f3rym zdoby\u0142 pierwsze do\u015bwiadczenie w dzia\u0142alno\u015bci politycznej. Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 tutaj w struktury miejscowego Zjednoczenia Narodowego<\/strong> (ZN<\/strong>).<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Bronis\u0142aw Knothe<\/strong> zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyjazd do Sosnowca w 1918 roku<\/strong> za namow\u0105 swojego brata, kt\u00f3ry zatrudni\u0142 go w jednym ze swoich przedsi\u0119biorstw g\u00f3rniczych. W tym samym czasie pracowa\u0142 jako nauczyciel – w Gimnazjum Macierzy Szkolnej J\u00f3zefy Siwikowej w Sosnowcu, gdzie do czerwca 1921 roku wyk\u0142ada\u0142 j\u0119zyk polski, \u0142aci\u0144ski oraz histori\u0119<\/strong>. Po przyje\u017adzie do stolicy Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego<\/strong><\/span> wyda\u0142 swoj\u0105 kolejn\u0105 prac\u0119 – ,,Ksi\u0105\u017ceczka dla starszej m\u0142odzie\u017cy\u2019\u2019, zawieraj\u0105c\u0105 jego rozwa\u017cania i przemy\u015blenia dotycz\u0105ce wojny.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>W Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim<\/span> zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 ponownie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105<\/strong> \u2013 dalej w ramach ZN<\/strong>. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego ubiega\u0142 si\u0119 bez powodzenia o mandat poselski z listy tej partii. W Sosnowcu na \u015bwiat przysz\u0142y jego dzieci – 2 lutego 1919 roku syn\u00a0 Stanis\u0142aw, za\u015b 10 grudnia 1920 roku urodzi\u0142a si\u0119 jego c\u00f3rka Maria. To w stolicy Zag\u0142\u0119bia<\/span> ,,kariera\u2019\u2019 Bronis\u0142awa nabra\u0142a prawdziwego rozp\u0119du \u2013 da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako doskona\u0142y m\u00f3wca,<\/strong> przemawiaj\u0105cy na licznych uroczysto\u015bciach pa\u0144stwowych oraz wiecach, w trakcie kt\u00f3rych w ostrych s\u0142owach komentowa\u0142 bie\u017c\u0105ce wydarzenia polityczne. Po utworzeniu Narodowego Zjednoczenia Ludowego<\/strong>, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142y struktury ZN<\/strong>, Knothe<\/strong> zosta\u0142 prezesem okr\u0119gu zag\u0142\u0119biowskiego. W Sosnowcu rozpocz\u0105\u0142 regularne publikowanie artyku\u0142\u00f3w prasowych \u2013 w ,,Kurierze Zag\u0142\u0119bia\u2019\u2019 i ,,Iskrze\u2019\u2019. W czasach powsta\u0144 \u015bl\u0105skich zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w walk\u0119 o przy\u0142\u0105czenie tego regionu do macierzy,<\/strong> wyst\u0119puj\u0105c m. in. z cyklem wyk\u0142ad\u00f3w w ramach tzw. Kurs\u00f3w plebiscytowych dla G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w. W trakcie pobytu w Sosnowcu Knothe<\/strong> zdoby\u0142 r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczenie na polu dzia\u0142alno\u015bci samorz\u0105dowej. W pa\u017adzierniku 1919 roku zosta\u0142 wybrany \u0142awnikiem-decernentem magistratu miasta Sosnowca. W trakcie pe\u0142nienia tej funkcji zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 jako ochotnik do 11 pu\u0142ku piechoty WP, kt\u00f3ry walczy\u0142 na wschodzie z bolszewikami. <\/strong>Knothe zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w tworzenie struktur Zwi\u0105zku Obrony Kres\u00f3w Zachodnich (ZOKZ). Na zje\u017adzie delegat\u00f3w w Warszawie zosta\u0142 wybrany cz\u0142onkiem rady naczelnej tej organizacji. Jednak wobec jego wyboru na pos\u0142a ust\u0105pi\u0142 z tej rady przed zako\u0144czeniem jej kadencji. Jak to zosta\u0142o zasygnalizowane powy\u017cej, w wyniku wybor\u00f3w do Sejmu I kadencji z 5 listopada 1922 roku, Bronis\u0142aw Knothe uzyska\u0142 mandat poselski<\/strong>. Z uwagi na to, \u017ce w nowo wybranym parlamencie nie powsta\u0142 klub NZL, Knothe wst\u0105pi\u0142 do klubu Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego Stronnictwa Pracy<\/strong> (chadecja) w charakterze hospitanta. W Sejmie profesor Knothe<\/strong> zosta\u0142 cz\u0142onkiem komisji sejmowych: administracyjnej, skarbowej, do walki z dro\u017cyzn\u0105 oraz specjalnej komisji do zbadania produkcji i cen w\u0119gla. Po wyborze na pos\u0142a w dalszym ci\u0105gu publikowa\u0142 na \u0142amach ,,Iskry\u2019\u2019. Ponadto rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ,,Dziennikiem Bydgoskim\u2019\u2019, a pod koniec 1924 roku zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z katowick\u0105 ,,Poloni\u0105\u2019\u2019.<\/span><\/p>\n

Z biegiem trwania kadencji sejmu Knohte<\/strong> coraz bardziej dryfowa\u0142 w kierunku ,,PSL-u Piast\u2019\u2019<\/strong>. Po swoim akcesie do ,,witosowc\u00f3w\u2019\u2019 obj\u0105\u0142 opiek\u0119 z ramienia tej partii nad powiatem stopnickim i sandomierskim. Prawdopodobnie ju\u017c po zwi\u0105zaniu si\u0119 z ,,Piastem\u2019\u2019<\/strong>, opublikowa\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105, wydan\u0105 drukiem prac\u0119 pt. ,,Og\u00f3lne zasady i d\u0105\u017cenia ruchu ludowego\u2019\u2019. W toku pi\u0119cioletniej \u00a0kadencji Sejmu Bronis\u0142aw siedmiokrotnie zabiera\u0142 g\u0142os w trakcie posiedze\u0144 parlamentu oraz by\u0142 autorem 4 interpelacji i 6 wniosk\u00f3w poselskich.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>W trakcie sprawowania mandatu poselskiego, w 1925 roku zosta\u0142 ponadto wybrany na stanowisko radnego miasta Sosnowca. <\/strong><\/span>Po zako\u0144czeniu kadencji Sejmu w listopadzie 1927 roku, Bronis\u0142aw osiad\u0142 w swoich rodzinnych stronach, czyli w Ruszczy Dolnej. Jak stwierdzono powy\u017cej, dobrami tymi zarz\u0105dza\u0142 jego ojciec Aleksander. W 1915 roku brat Bronis\u0142awa \u2013 Stanis\u0142aw, naby\u0142 ten maj\u0105tek na swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, by ich ojciec m\u00f3g\u0142 gospodarowa\u0107 nim a\u017c do swojej \u015bmierci w 1925 roku. To w\u0142a\u015bnie za namow\u0105 swojego brata, by\u0142y pose\u0142 podj\u0105\u0142 si\u0119 zadania gospodarowania Ruszcz\u0105 po zgonie swojego ojca. Prowadz\u0105c \u017cycie na prowincji Knothe<\/strong> w dalszym ci\u0105gu dzia\u0142a\u0142 w strukturach PSL-u<\/strong>. Bez powodzenia ubiega\u0142 si\u0119 o mandat pos\u0142a w trakcie wybor\u00f3w do Sejmu II kadencji. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce wp\u0142yn\u0119\u0142o to na stopniowy zanik aktywno\u015bci politycznej Bronis\u0142awa w nast\u0119pnych latach. Stworzy\u0142o to miejsce na wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie si\u0119 pos\u0142a w sprawy lokalne. W latach 1931-1939 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 radnego Gminy Po\u0142aniec.<\/strong> Ponadto do wybuchu wojny pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezesa Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Ruszczy.<\/span><\/p>\n

W latach okupacji niemieckiej Knothe zaanga\u017cowany by\u0142 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105.<\/strong> Pocz\u0105tkowo zaprzysi\u0119\u017cony zosta\u0142 w szerach Narodowej Organizacji Wojskowej<\/strong>, nast\u0119pnie razem z bratem Stanis\u0142awem dzia\u0142a\u0142 w strukturach Armii Krajowej<\/strong>. \"\"<\/a>Dw\u00f3r Ruszcza by\u0142 wtedy siedzib\u0105 komendy podobwodu ,,D\u0105b\u2019\u2019 ZWZ-AK. Nara\u017caj\u0105c siebie oraz swoich bliskich organizowa\u0142 schronienie i prac\u0119 we dworze dla licznej rzeszy wysiedle\u0144c\u00f3w oraz poszukiwanych przez gestapo partyzant\u00f3w. W maj\u0105tku przez pewien czas ukrywana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c rodzina \u017cydowska. W sierpniu 1944 maj\u0105tek Ruszcza zosta\u0142 zaj\u0119ty przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. Bronis\u0142aw Knothe<\/strong> zosta\u0142 wysiedlony za Wis\u0142\u0119 w rejon Mielca. Do po\u0142owy 1945 roku przebywa\u0142 w miejscowo\u015bci Babule. W odczuciu syna Stanis\u0142awa, zrobi\u0142 to ze wzgl\u0119d\u00f3w sentymentalnych, gdy\u017c chcia\u0142 pozosta\u0107 przez jaki\u015b czas w pobli\u017cu rodzinnego maj\u0105tku. Po przyje\u017adzie do Krakowa, gdzie zamieszka\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej jego rodzina, Bronis\u0142aw stara\u0142 si\u0119 bez powodzenia znale\u017a\u0107 zatrudnienie. Sk\u0142oni\u0142o go to do wyjazdu w pierwszych dniach sierpnia 1946 roku do Sokul (miejscowo\u015b\u0107 w pobli\u017cu \u017byrardowa). W wolnych chwilach od pracy oddawa\u0142 si\u0119 tam pisaniu wierszy i prozy.<\/strong> Praca w tym maj\u0105tku nie by\u0142a dla niego wystarczaj\u0105co satysfakcjonuj\u0105ca, gdy\u017c ju\u017c w czerwcu 1947 roku powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa. Na miejscu pr\u00f3bowa\u0142 znale\u017a\u0107 prac\u0119 w charakterze t\u0142umacza j\u0119zyka rosyjskiego. Zabiegi te by\u0142y jednak bezskuteczne ze wzgl\u0119du na jego przedwojenn\u0105 orientacj\u0119 polityczn\u0105. W ostatnich latach \u017cycia du\u017co pisa\u0142, gdy\u017c pozostawi\u0142 po sobie liczne r\u0119kopisy. Pocz\u0105tek 1949 roku przyni\u00f3s\u0142 jednak pogorszenie jego stanu zdrowia<\/strong> – diagnoza lekarska wykaza\u0142a nowotw\u00f3r. Mimo tego Bronis\u0142aw stara\u0142 si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107 jak najwi\u0119cej czasu swojej wnuczce El\u017cbiecie, kt\u00f3r\u0105 uczy\u0142 m\u00f3wi\u0107. Zdawa\u0142 on sobie spraw\u0119 ze rych\u0142ego kresu \u017cycia, gdy\u017c zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 listy po\u017cegnalne do bliskich sobie os\u00f3b. Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c nadziej\u0119, \u017ce uda mu si\u0119 doko\u0144czy\u0107\u00a0 rozszerzon\u0105 wersj\u0119 pami\u0119tnika z czas\u00f3w wojny. Niestety nie by\u0142o mu to dane. Bronis\u0142aw Knothe zmar\u0142 18 kwietnia 1950 roku. Spocz\u0105\u0142 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. <\/strong><\/span>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n

*Ten kr\u00f3tki rys biograficzny znajdzie swe pe\u0142ne rozwini\u0119cie w przygotowywanej przez autora biografii po\u015bwi\u0119conej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i politycznej Bronis\u0142awa Knothe.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Fotografie B. Knothe pochodz\u0105 z archiwum rodziny Knothe w Krakowie (w posiadaniu Anny Knothe-Kowal).<\/span><\/p>\n

Tomasz Forto\u0144ski<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Szerzej na temat Bronis\u0142awa Knothe w:<\/strong><\/p>\n

– T. Forto\u0144ski, Bronis\u0142aw Knothe (1881-1950). Nauczyciel, spo\u0142ecznik, polityk<\/em>, w: ,,Wieki Stare i Nowe\u2019\u2019, t. 14 (19), Katowice 2019<\/p>\n

\"\"<\/a>– T. Forto\u0144ski, Dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczna i polityczka Bronis\u0142awa Knothe w Sosnowcu w latach 1918-1922<\/em>, w: Wiara i niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Religijno-patriotyczne tradycje teren\u00f3w obecnej diecezji sosnowieckiej<\/em>, red. A. Dziurok, ks. M. Tr\u0105ba, Katowice \u2013 Sosnowiec \u2013 Warszawa 2019<\/p>\n

– T. Forto\u0144ski, Bronis\u0142aw Knothe – ,,pose\u0142\u2019\u2019 z Ruszczy<\/em>, w: ,,Zeszyty Po\u0142anieckie\u2019\u2019 nr 29 z 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okres PRL-u wymaza\u0142 ze zbiorowej pami\u0119ci wiele zas\u0142u\u017conych dla Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego nazwisk. By\u0142o to zwi\u0105zane z ich przedwojenn\u0105 orientacj\u0105 polityczn\u0105, identyfikowan\u0105 z szeroko poj\u0119tym obozem narodowym. Przyczyni\u0142o si\u0119 to wydatnie do rozpowszechnienia i utrwalenia mitu Czerwonego Zag\u0142\u0119bia, jak\u017ce krzywdz\u0105cego dla przesz\u0142o\u015bci tej cz\u0119\u015bci Zachodniej Ma\u0142opolski. Prowadzone przez autora niniejszego artyku\u0142u badania stanowi\u0105 pr\u00f3b\u0119 rekonstrukcji dziej\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-53716","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polityczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53716"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53745,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53716\/revisions\/53745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}