{"id":8746,"date":"2011-03-14T09:22:15","date_gmt":"2011-03-14T07:22:15","guid":{"rendered":"http:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=8746"},"modified":"2021-12-06T14:17:08","modified_gmt":"2021-12-06T13:17:08","slug":"tozsamosc-zaglebiowska-kronikarze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=8746","title":{"rendered":"To\u017csamo\u015b\u0107 Zag\u0142\u0119biowska – kronikarze"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Kolejny odcinek tycz\u0105cy si\u0119 Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> i to\u017csamo\u015bci Zag\u0142\u0119biak\u00f3w po\u015bwi\u0119cam kronikarzom tego obszaru\u00a0 geograficznego. Opisywali oni histori\u0119 od dawien dawna. Ponownie, jak we wpisie: <\/strong>http:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=8730#more-8730<\/a> opr\u0119 si\u0119, na wspomnianym referacie pana Jerzego Talkowskiego, gdy\u017c uwa\u017cam, \u017ce informacje w nim zawarte s\u0105 ma\u0142o rozpowszechnione, szczeg\u00f3lnie przez media. Podkre\u015blanie<\/span>, \u017ce Zag\u0142\u0119bie <\/span>D\u0105browskie<\/span> istnieje<\/span> jest nieodzowne w dobie celowego, ew. nie\u015bwiadomego, usuwania tego poj\u0119cia z medi\u00f3w, ju\u017c nie tylko regionalnych (w tym szczeg\u00f3lnie \u015bl\u0105skich), ale w ca\u0142ej Polsce. Zreszt\u0105 Polsce te\u017c niewa\u017cne czy suwerennej, czy\u00a0 jakby nie patrze\u0107, tylko cz\u0119\u015bci Unii Europejskiej<\/span>!<\/strong><\/p>\n

Jestem przekonany, \u017ce zag\u0142\u0119biowskiej fobii \u015bl\u0105zak\u00f3w,\u00a0 a tak\u017ce radnych, prezydent\u00f3w i polityk\u00f3w zag\u0142\u0119biowskich trzeba si\u0119 przeciwstawia\u0107.
\n<\/strong><\/p>\n

„Najstarszym kronikarzem naszego regionu by\u0142 niew\u0105tpliwie Jan D\u0142ugosz (1415-1480), tw\u00f3rca najwybitniejszych dzie\u0142 \u015bredniowiecznej historiografii europejskiej, a tak\u017ce dyplomata, duchowny, zapobiegliwy i energiczny zarz\u0105dca d\u00f3br ko\u015bcielnych i kr\u00f3lewskich oraz wychowawca dzieci kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Z jego licznych prac historycznych, ma dla nas <\/strong><\/em>(Zag\u0142\u0119biak\u00f3w – przypis m\u00f3j)<\/span> znaczenie przede wszystkim najs\u0142ynniejsze jego dzie\u0142o – \u201eRoczniki, czyli kroniki s\u0142ynnego Kr\u00f3lestwa Polskiego”, a tak\u017ce \u201eOpis beneficj\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Polsce” (1471 -1480).<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

W obydwu tych dzie\u0142ach opisuje on liczne miejscowo\u015bci Ziemi Krakowskiej, a zw\u0142aszcza teren\u00f3w w rejonie Bia\u0142ej i Czarnej Przemszy oraz Brynicy, a wi\u0119c teren\u00f3w dzisiejszego Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span>, wymieniaj\u0105c takie miejscowo\u015bci, jak: B\u0119dzin, Czelad\u017a, Ogrodzieniec i Rokitno, a tak\u017ce S\u0142awk\u00f3w, Olkusz i Rabsztyn. W opisach ziem naszego regionu uderza du\u017ca znajomo\u015b\u0107 fizjografii terenu, a zw\u0142aszcza \u017ar\u00f3de\u0142 i ca\u0142ej zlewni rzek Bia\u0142ej i Czarnej Przemszy oraz miejscowo\u015bci przy nich po\u0142o\u017conych, jak r\u00f3wnie\u017c wydobywanych i przerabianych tam kruszc\u00f3w metali nie\u017celaznych.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Te wiadomo\u015bci \u015bwiadcz\u0105, \u017ce Zag\u0142\u0119bie<\/span> D\u0105browskie<\/span> by\u0142o w owym czasie jednym z najbardziej rozwini\u0119tych gospodarczo o\u015brodkiem Ma\u0142opolski.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Kolejnym kronikarzem opisuj\u0105cym w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b ziemie Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> jest \u015bl\u0105ski hutnik – Walenty Ro\u017adzie\u0144ski (1560 – 1622). Urodzi\u0142 si\u0119 on w miejscowo\u015bci Brusiek, ko\u0142o Kosz\u0119cina. W swoim wierszowanym utworze \u201eOficina ferraria albo huta i warstat z ku\u017anicami szlachetnego dzie\u0142a \u017celaznego”, opisa\u0142 on stan \u00f3wczesnego hutnictwa i g\u00f3rnictwa z terenu nie tylko \u015al\u0105ska, ale i Ziemi Krakowskiej, gdzie kilkana\u015bcie lat przebywa\u0142.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Utw\u00f3r ten \u015bwiadczy o wielkiej erudycji autora; zawiera bowiem informacje z wielu dziedzin \u00f3wczesnej nauki, a tak\u017ce wskazuje na kulturaln\u0105 jedno\u015b\u0107 XVII-wiecznego \u015al\u0105ska z ziemiami Kr\u00f3lestwa Polskiego. W odniesieniu do naszych ziem zag\u0142\u0119biowskich opisuje on miejscowo\u015bci, gdzie funkcjonowa\u0142y ku\u017anice, a tak\u017ce ich stan techniczny i przebieg technologii. Z kart utworu \u201eOficina ferraria…” dowiadujemy si\u0119 wi\u0119c o ku\u017anicach w okolicach Niwki, Mrzyg\u0142odu, Zawiercia i Pilicy, a tak\u017ce o innych miejscowo\u015bciach z rejonu Kielc. \u201eOficina ferraria…” \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce XVII-wieczne tereny Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskie by\u0142y najbardziej gospodarczo rozwini\u0119tymi terenami Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

Szanowni Pa<\/strong>\u0144stwo, Chcia\u0142bym teraz przedstawi\u0107 bardzo osobliwego kronikarza, kt\u00f3rym jest Walerian Nekanda-Trepka (1585 – 1640).<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Jego ksi\u0105\u017cka \u201eLiber generationis plebeanorum”, kt\u00f3r\u0105 utar\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 \u201eKsi\u0119g\u0105 Cham\u00f3w” kr\u0105\u017cy\u0142a przez prawie 300 lat w odpisach. Sam autor, pochodz\u0105cy z bardzo starego rodu szlacheckiego udokumentowanego faktami historycznym\/ a\u017c z XIII wieku, pa\u0142a\u0142 du\u017c\u0105, wr\u0119cz obsesyjn\u0105 awersj\u0105 do tych parweniuszy, kt\u00f3rzy r\u00f3\u017cnymi sposobami, jak: \u0142upiestwem na wojnie, drog\u0105 przebieg\u0142o\u015bci na urz\u0119dach pa\u0144stwowych lub wielkopa\u0144skich, a tak\u017ce lichw\u0105, b\u0105d\u017a kapita\u0142em zbitym na handlu, wdzierali si\u0119 do warstwy szlacheckiej. Jego pasja tropienia tych wszystkich, niekiedy drastycznych przypadk\u00f3w, pozwoli\u0142a mu na stworzenie dzie\u0142a, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 po wiekach cennym dokumentem dla historyk\u00f3w i heraldyk\u00f3w. W ten spos\u00f3b powsta\u0142 licz\u0105cy 2554 nazwiska utw\u00f3r b\u0119d\u0105cy niejako antyherbarzem wobec du\u017cej ilo\u015bci znanych p\u00f3\u017aniej rod\u00f3w szlacheckich w Polsce.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Je\u017cd\u017c\u0105c po ca\u0142ym terenie \u00f3wczesnej Ma\u0142opolski, a w tym r\u00f3wnie\u017c po Zag\u0142\u0119biu<\/span> D\u0105browskim<\/span> z \u00f3wczesnym Ksi\u0119stwem Siewierskim, opisywa\u0142 przypadki dochodzenia do szlachectwa i urz\u0119d\u00f3w ludzi z warstw plebejskich, cz\u0119stokro\u0107 bez \u017cadnych skrupu\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017cka jego jest znakomitym portretem zbiorowym ludzi pospolitych, wchodz\u0105cych w stan szlachecki. Ukazuje ca\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i dynamik\u0119 tych zjawisk, a tak\u017ce psychik\u0119 zbiorow\u0105 \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, daj\u0105c prawdziwy obraz tego barwnego, codziennego \u017cycia miast i wsi, m.in. terenu \u00f3wczesnego Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> – spo\u0142ecze\u0144stwa podlegaj\u0105cego gwa\u0142townym nami\u0119tno\u015bciom. Na kartach utworu Waleriana Nekandy-Trepki przedstawione zosta\u0142y prawie wszystkie istniej\u0105ce miejscowo\u015bci naszego terenu, a m.in.: B\u0119dzin, Czelad\u017a, Siewierz, Zawiercie, S\u0142awk\u00f3w, Bukowno, Olkusz, Okradzion\u00f3w i wiele innych.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Waleriana Nekand\u0119-Trepk\u0119 cechuje du\u017ca znajomo\u015b\u0107 topografii Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego <\/span>i du\u017ca znajomo\u015b\u0107 intymnych nie zawsze etycznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z \u017cycia \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, szczeg\u00f3lnie dorobkiewicz\u00f3w wdzieraj\u0105cych si\u0119 do warstwy szlacheckiej.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

Kronikarze z zakresu etnografii Zag<\/span><\/strong>\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span><\/strong><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Do drugiej po\u0142owy XDC wieku Zag\u0142\u0119bie <\/span>D\u0105browskie<\/span> stanowi\u0142o \u201ebia\u0142\u0105 plam\u0119” na mapie etnografii polskiej. Luk\u0119 t\u0119 w pewnym sensie wype\u0142ni\u0142 m\u0142ody etnograf- Micha\u0142 Fedorowski (1853- 1923).<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

W swoim dziele \u201eLud okolic \u017barek, Siewierza i Pilicy”, og\u0142oszony drukiem w latach 1888-1889 w spos\u00f3b pionierski i odkrywczy przedstawi\u0142 ca\u0142y zakres tematyki etnograficznej badanego terenu p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span>. Badania te dotyczy\u0142y: stroju ludowego, zwyczaj\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w, pie\u015bni oraz legend, poda\u0144, ba\u015bni, przys\u0142\u00f3w i zagadek ludowych.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Przedstawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c Micha\u0142 Fedorowski elementy kultury materialnej, jak schemat zagrody ch\u0142opskiej, sposoby uprawy roli i inne zaj\u0119cia zag\u0142\u0119biowskiego ludu. Autor obj\u0105\u0142 swym badaniem ponad 40 miejscowo\u015bci, g\u0142\u00f3wnie z dzisiejszego powiatu zawiercia\u0144skiego i myszkowskiego, a cz\u0119\u015bciowo i olkuskiego. Badania Micha\u0142a Fedorowskiego s\u0105 dzi\u015b szczeg\u00f3lnie cenne, gdy\u017c teraz po stu z g\u00f3r\u0105 latach, zmieni\u0142 si\u0119 diametralnie wygl\u0105d i charakter gospodarczy opisywanych ziem. Uleg\u0142y one bowiem radykalnemu, dynamicznemu przeobra\u017ceniu z krainy typowo rolniczej na okr\u0119g wielkoprzemys\u0142owy, a z tym uleg\u0142a tak\u017ce zmianom kultura ludowa. Zachowany zatem w dziele Micha\u0142a Fedorowskiego obraz tamtego \u017cycia, opisy kultury materialnej, duchowej i spo\u0142ecznej, posiadaj\u0105 bardzo du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 dla polskiej kultury ludowej.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Micha\u0142 Fedorowski jest dzisiaj prawie ca\u0142kowicie zapomniany, cho\u0107 stworzy\u0142 dzie\u0142o wybitne i pionierskie. Dlatego dobrze by\u0142oby, aby w kt\u00f3rym\u015b przez niego opisywanych miast: w Zawierciu, Pilicy czy w Siewierzu, w\u0142adze samorz\u0105dowe nazwa\u0142y jego imieniem ulic\u0119, lub szko\u0142\u0119, co pozwoli\u0142oby utrwali\u0107 pami\u0119\u0107 o tym zas\u0142u\u017conym cz\u0142owieku dla Zag\u0142\u0119bia <\/span>D\u0105browskiego<\/span>.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

W tym samym mniej wi\u0119cej czasie, co dzie\u0142o Micha\u0142a Fedorowskiego, powsta\u0142a cenna praca (1886 r.) Stanis\u0142awa Ciszewskiego pt. \u201eLud rolniczo-g\u00f3rniczy z okolic S\u0142awkowa w powiecie olkuskim”. Autor urodzi\u0142 si\u0119 w Zag\u0142<\/span>\u0119biu<\/span>, a konkretnie w kolonii g\u00f3rniczej Kr\u0105\u017cek, w gminie Boles\u0142aw; powiecie olkuskim, jako syn g\u00f3rnika – zubo\u017ca\u0142ego szlachcica.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ciszewski by\u0142 pierwszym polskim uczonym, kt\u00f3ry w dziedzinie etnografii odby\u0142 wszechstronne i rzetelne studia, zyskuj\u0105c jak na owe czasy doskona\u0142e przygotowanie w dziedzinie etnologii i nauk pokrewnych. Studiowa\u0142 w Pradze, w Zagrzebiu i Lipsku, gdzie obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105. By\u0142 cz\u0142onkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci (PAU) w Krakowie, a w 1910 roku zosta\u0142 mianowany profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d kilkunastu cennych publikacji z etnografii, najwa\u017cniejsze dla nas znaczenie ma \u201eLud rolniczo-g\u00f3rniczy okolic S\u0142awkowa w powiecie olkuskim”. W pracy tej, obok opisu krajobrazu i bogactw naturalnych tej cz\u0119\u015bci Zag\u0142<\/span>\u0119bia<\/span>, znajduje si\u0119 opis charakteru ludno\u015bci, jej ubioru, po\u017cywienia, opis zabudowa\u0144 i wyposa\u017cenia oraz charakterystyka j\u0119zyka. W dalszej cz\u0119\u015bci pracy badacz przedstawi\u0142 zwyczaje ludowe, obrz\u0119dy, gry i zabawy, w\u0142\u0105czaj\u0105c w opis liczne towarzysz\u0105ce im pie\u015bni i przy\u015bpiewki. Du\u017co miejsca Stanis\u0142aw Ciszewski po\u015bwi\u0119ci\u0142 problemom wyobra\u017cenia, wierze\u0144, poda\u0144, anegdot, regionalnym gadkom oraz zagadkom ludowym.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ciszewski podda\u0142 wnikliwym studiom stary j\u0119zyk Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> i procesy jego modyfikowania si\u0119 w zwi\u0105zku z intensywnym nap\u0142ywem ludno\u015bci z innych teren\u00f3w Polski ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j przemys\u0142u, szczeg\u00f3lnie g\u00f3rnictwa w\u0119gla i metali, a tak\u017ce hutnictwa i przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego. Badania przeprowadzi\u0142 Stanis\u0142aw Ciszewski na podstawie wielu zebranych tekst\u00f3w gwarowych, przez siebie spisanych. Dokona\u0142 tak\u017ce pierwszego opisu tego j\u0119zyka i zasad jego wymowy. Dlatego te\u017c po stu dwudziestu czterech latach pierwszego wydania, dzie\u0142o Stanis\u0142awa Ciszewskiego powinno by\u0107 wydane ponownie, jako wa\u017cna pozycja dotycz\u0105ca Zag\u0142\u0119bia <\/span>D\u0105browskiego<\/span>.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Postaci\u0105, kt\u00f3ra budzi\u0142a i nadal budzi kontrowersje, trwale zwi\u0105zan\u0105 z histori\u0105 Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> jest Marian Kantor-Mirski (1884-1942). Ten skromny nauczyciel szko\u0142y powszechnej i oficer II. Brygady Legion\u00f3w przyj\u0105\u0142 legionowy pseudonim \u201eMirski”, a nast\u0119pnie jako kapitan wojsk polskich, w roku 1922 odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Walecznych i francuskim orderem \u201eDe la Yictoire”,<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Bra\u0142 tak\u017ce udzia\u0142 w powstaniach \u015bl\u0105skich, a w III. Powstaniu zwi\u0105zany by\u0142 blisko z p\u00f3\u017aniejszym wojewod\u0105 \u015bl\u0105skim – Micha\u0142em Gra\u017cy\u0144skim.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

W latach 1923- 1928 pracowa\u0142 najpierw w szkolnictwie \u015bl\u0105skim, b\u0119d\u0105c kolejno kierownikiem szk\u00f3\u0142: w Rudzie \u015al\u0105skiej, Katowicach i Szopienicach. W roku 1928 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 definitywnie do Sosnowca, gdzie wcze\u015bniej mieszka\u0142 i podj\u0105\u0142 prac\u0119 w Kasie Chorych na stanowisku kierownika referatu osobowego, a w roku 1933 zosta\u0142 urz\u0119dnikiem dzia\u0142u inkasa. Urzeczony krajobrazem oraz miastami i wsiami Zag\u0142<\/span>\u0119bia<\/span>, w latach 1928 – 1937 z wielk\u0105 pasj\u0105 zabra\u0142 si\u0119 do intensywnych bada\u0144 naszego regionu, wykazuj\u0105c niesamowit\u0105 energi\u0119 i zaanga\u017cowanie w pionierskich wysi\u0142kach. Na \u0142amach \u201eKuriera Zachodniego” od grudnia 1928 r. rozpocz\u0105\u0142 publikacje opracowa\u0144 monograficznych miejscowo\u015bci Zag\u0142<\/span>\u0119bia<\/span> w ramach cyklu \u201eZ pomrok\u00f3w dziejowych Zag\u0142\u0119bia i okolicy”.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Patrz\u0105c obecnie z perspektywy kilkudziesi\u0119ciu lat na osi\u0105gni\u0119cia Mariana Kantora-Mirskiego odno\u015bnie jego prac nad dokumentowaniem historii zabytk\u00f3w i folkloru Zag\u0142\u0119bia <\/span>D\u0105browskiego<\/span> nie mo\u017cna nie wyj\u015b\u0107 z wielkiego podziwu wobec tego, co zrobi\u0142, b\u0119d\u0105c w badaniach tych skazany na w\u0142asne si\u0142y, bez profesjonalnego przygotowania i dysponuj\u0105c bardzo skromnymi mo\u017cliwo\u015bciami finansowymi i technicznymi. Pami\u0119ta\u0107 bowiem trzeba, \u017ce nie by\u0142 on ani zawodowym historykiem, ani etnografem, i \u017ce do poszczeg\u00f3lnych opisywanych miejscowo\u015bci, archiw\u00f3w urz\u0119dowych, parafialnych oraz archiw\u00f3w poszczeg\u00f3lnych przedsi\u0119biorstw przemys\u0142owych musia\u0142 dociera\u0107 sam, zw\u0142aszcza w warunkach du\u017cych utrudnie\u0144 w dziedzinie \u00f3wczesnej komunikacji i tele\u0142\u0105czno\u015bci.[…]<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Trzeba wreszcie podkre\u015bli\u0107, \u017ce wielk\u0105 zas\u0142ug\u0105 Mariana Kantora-Mirskiego by\u0142o w pewnym sensie odkrycie Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> dla ludzi nauki, a przede wszystkim dla mieszka\u0144c\u00f3w naszego regionu. Na koniec omawiania postaci i osi\u0105gni\u0119\u0107 Mariana Kantora-Mirskiego, chc\u0119 tu zaznaczy\u0107 – o czym zapewne Pa\u0144stwo wiedz\u0105 – \u017ce synem Mariana by\u0142 Tadeusz Kantor (1915 – 1990), znany malarz, scenograf i nieprzeci\u0119tny re\u017cyser, a tak\u017ce profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Do grona zag\u0142\u0119biowskich kronikarzy nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c dr Kazimierz Olszewski, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w D\u0105browie G\u00f3rniczej, gdzie uko\u0144czy\u0142 Seminarium Nauczycielskie, a potem studiowa\u0142 w Krakowie. \u017by\u0142 w latach 1909 – 1995 i sporo tw\u00f3rczego czasu, opr\u00f3cz prac typowo literackich, po\u015bwi\u0119ci\u0142 historii teatru, szczeg\u00f3lnie w Zag\u0142\u0119biu<\/span> D\u0105browskim<\/span>.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Swoje prace literackie publikowa\u0142 na \u0142amach prasy zag\u0142\u0119biowskiej, krakowskiej i warszawskiej. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, teksty jego utwor\u00f3w rozpowszechnia\u0142o Polskie Radio w Katowicach w popularnej w\u00f3wczas audycji pt. \u201eZag\u0142<\/span>\u0119bie<\/span> ma g\u0142os” redagowanej przez Konstantego \u0106wierka z Sosnowca. <\/strong><\/span><\/em>(zadziwiaj\u0105ce, \u017ce teraz mo\u017cna by napisa\u0107 o polskim (\u015bl\u0105skim?) Radio, \u017ce „<\/span>Zag\u0142<\/span>\u0119bie<\/span> nie ma g\u0142osu”!!! – przypis m\u00f3j)<\/span>.
\n<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

W swojej warto\u015bciowej i bardzo rzetelnej faktograficznie pracy pt. \u201eZ kronik teatralnych Zag\u0142<\/span>\u0119bia<\/span> i \u015al\u0105ska”, przedstawi\u0142 histori\u0119 ruchu teatralnego na prze\u0142omie XIX i XX wieku, zar\u00f3wno amatorskiego, jak i zawodowego naszego regionu, w \u015bcis\u0142ym powi\u0105zaniu z zawodowym teatrem- krakowskim i ruchem amatorskim \u015al\u0105ska. Praca Kazimierza Olszewskiego jest cenn\u0105 pozycj\u0105 w poznaniu i udokumentowaniu \u00f3wczesnych problem\u00f3w kulturalnych Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span>. Kazimierz Olszewski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem sekcji re\u017cyser\u00f3w amatorskich w naszym regionie.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Prosz<\/strong>\u0119 Pa\u0144stwa, Przedstawi\u0119 teraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 w dziedzinie regionalizmu Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> dr. Jana Ziemby (1915 – 1984), kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego doros\u0142ego i tw\u00f3rczego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w D\u0105browie G\u00f3rniczej. Jako absolwent Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w dziedzinie matematyki, uczy\u0142 tego przedmiotu zar\u00f3wno w d\u0105browskich \u015brednich szko\u0142ach technicznych, jak i jako ceniony wyk\u0142adowca Filii Politechniki \u015al\u0105skiej, zlokalizowanej w\u00f3wczas w murach historycznej d\u0105browskiej \u201eSztygarski”.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Obok zaj\u0119\u0107 dydaktycznych z matematyki, Jan Ziemba podj\u0105\u0142 \u015bcis\u0142\u0105 i d\u0142ugoletni\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze \u015al\u0105skim Instytutem Naukowym, korzystaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c intensywnie z zasob\u00f3w Archiwum Powiatowego w B\u0119dzinie oraz Muzeum G\u00f3rniczego w Sosnowcu. Tytu\u0142 doktora nauk humanistycznych uzyska\u0142 w roku 1979 w wyniku obrony pracy pt. \u201eHistoria ruchu zawodowego hutnik\u00f3w w D\u0105browie G\u00f3rniczej”. Przez swoj\u0105 wielostronn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Jan Ziemba wtopi\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie w kultur\u0119 i problematyk\u0119 ziemi zag\u0142\u0119biowskiej i wr\u00f3s\u0142 w ni\u0105 g\u0142\u0119boko. Jego wszechstronna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 naukowa, publicystyczna i literacka, dotyczy\u0142a wielu zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z naszym regionem, w pewnym powi\u0105zaniu z pobliskim \u015al\u0105skiem. Du\u017co czasu po\u015bwi\u0119ci\u0142 historii ruchu zawodowego Zag\u0142<\/span>\u0119bia<\/span>, historii cech\u00f3w rzemie\u015blniczych D\u0105browy G\u00f3rniczej, B\u0119dzina i Czeladzi, tematom dawnego g\u00f3rnictwa rz\u0105dowego i jego tradycji (np. w ksi\u0105\u017cce \u201eStrom\u0105 na d\u00f3\u0142 drabin\u0105”, 1983), a tak\u017ce krytycznej ocenie warto\u015bci naukowej i popularyzatorskiej prac Mariana Kantora-Mirskiego.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Jan Ziemba by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142autorem cennej monografii d\u0105browskiej \u201eSztygarki” wydanej z okazji 150-lecia jej istnienia, a wydanej z okazji VI. Zjazdu wychowank\u00f3w w roku 1958. Napisa\u0142 on r\u00f3wnie\u017c dwie powie\u015bci z \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span>: \u201eDojrzewanie” i \u201eTajemnica biedaszybu”, obrazuj\u0105ce codzienne i pe\u0142ne trosk \u017cycie mieszkaj\u0105cych tu ludzi. Dr Jan Ziemba pozosta\u0142 we wdzi\u0119cznej pami\u0119ci spo\u0142ecze\u0144stwa naszego regionu, jako autentyczny Zag\u0142\u0119biak, pomimo, \u017ce sam urodzi\u0142 si\u0119 i mieszka\u0142 w pocz\u0105tkowym okresie \u017cycia w Niepo\u0142omicach, a wi\u0119c na ziemiach dawnego zaboru austriackiego, zwanego popularnie Galicj\u0105.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Prosz<\/strong>\u0119 Pa\u0144stwa, Do pisarzy prawie wsp\u00f3\u0142czesnych, kt\u00f3ry dobrze przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 dokumentowaniu przesz\u0142o\u015bci naszego regionu, nale\u017cy Jan Pierzcha\u0142a (1921 -2003), autor ksi\u0105\u017cki pt. \u201eLegenda Zag\u0142\u0119bia” (opracowa\u0142 w 1962 , a wyda\u0142 w 1971 r.). Te warto\u015bciowe szkice w spos\u00f3b syntetyczny omawiaj\u0105 dzieje Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span> w do\u015b\u0107 \u015bcis\u0142ym powi\u0105zaniu z s\u0105siednimi terenami G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, a tak\u017ce uwzgl\u0119dniaj\u0105 ruch robotniczy i wolno\u015bciowy naszego regionu. Jan Pierzcha\u0142a omawia tak\u017ce w tym dziele zwi\u0105zki znanych pisarzy polskich z dziejami Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskieg<\/span>o, a wi\u0119c Zofii Bukowieckiej, Marii Konopnickiej, Artura Niemojewskiego, Stefana \u017beromskiego oraz Juliusza Kadena-Bandrowskiego, Jana Wa\u015bniewskiego i W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego. Po kilkudziesi\u0119ciu latach od napisania i wydania tej ksi\u0105\u017cki, wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika ra\u017c\u0105 dzi\u015b nieco niekt\u00f3re ust\u0119py tekstu, b\u0119d\u0105ce wyrazem zbyt du\u017cego zaanga\u017cowania si\u0119 autora w ideologiczne kwestie minionego ustroju. Tym niemniej ca\u0142o\u015b\u0107 utworu \u201eLegenda Zag\u0142\u0119bia” jest wa\u017cn\u0105 pozycj\u0105 w dokumentowaniu historii naszego regionu, bo nasycon\u0105 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 udokumentowanych fakt\u00f3w z d\u0142ugiego okresu czasu istnienia Zag\u0142\u0119bia<\/span> D\u0105browskiego<\/span>.”<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Ci\u0105g dalszy i doko\u0144czenie nast\u0105pi.<\/strong><\/span>
\n<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kolejny odcinek tycz\u0105cy si\u0119 Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego i to\u017csamo\u015bci Zag\u0142\u0119biak\u00f3w po\u015bwi\u0119cam kronikarzom tego obszaru\u00a0 geograficznego. Opisywali oni histori\u0119 od dawien dawna. Ponownie, jak we wpisie: http:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/?p=8730#more-8730 opr\u0119 si\u0119,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-8746","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8746","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8746"}],"version-history":[{"count":59,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8746\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58624,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8746\/revisions\/58624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8746"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8746"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/grzegorzjaszczura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8746"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}